Trăn trở về cách đặt tên tại Việt nam
Những tưởng rằng, sự đơn giản thì ai cũng hiểu. Những tưởng điều đã nói ra thì không cần phải nói lại. Những tưởng điều đó hẳn đã có ai nói rồi...Nhưng sự thật không hẳn mọi thứ lại như vậy.
Đơn cử như, khi đề cập đến tên và cách đặt tên, ai cũng nghĩ việc đó là đơn giản và xưa như quả đất, ai cũng biết và đã có quá nhiều người nói về nó. Thực tế là mỗi khi ra đường , ở đâu ta cũng nhìn thấy tên, bảng hiệu, pano, áp phích... đủ kiểu, không sắp đặt, không chỉnh sửa, không trau chuốt...Hình như ai đó nghĩ rằng, nếu tên mình to hơn, dễ nhìn hơn thì dễ nhớ hơn và quảng cáo tốt hơn...Hình như ai đó nghĩ rằng nếu tên mình nói nhiều hơn, dài hơn thì người ta sẽ nghĩ về mình nhiều hơn...Từ đó, hình như có một cuộc chiến thầm lặng diễn ra giữa những cái tên...Và họ nghĩ rằng, cạnh tranh như vậy là lành mạnh và thẳng thắn...Họ nghĩ như vậy có nghĩa là ai mạnh hơn sẽ thắng...
Việc đặt tên, cần được xem xét từ hẹp đến rộng. Hẹp là đặt tên cho con trong gia đình, biệt danh cho mình, tên cho con phố của xã phường; rộng hơn là đặt tên cho tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng... Nhìn vào thực tế việc đặt tên ở Việt Nam, thiết nghĩ cần khẩn thiết quan tâm đến vấn đề này từ hẹp đến rộng.
Thực tế việc đặt tên cho con
Tại sao chúng ta lại cần có cái tên cho con mình? Và điều gì quyết định cái tên đó? Điều đơn giản mà ai cũng biết là: "Ai cũng cần một cái tên để mà gọi, chứ không thì biết làm thế nào để gọi nhau". Đó là điều kiện cần của tên gọi. Thế còn điều kiện đủ là gì? Đó là cảm xúc, niềm trao gửi của bố mẹ dành cho con. Với một cái tên thực sự giá trị, cần nói lên được lịch sử hình thành của nó, như ai đặt? đặt tên với niềm hy vọng gì?...
 |
| Những thương hiệu nổi tiếng và duy nhất không trùng lập với bất kỳ thương hiệu nào khác |
Lịch sử hình thành tên là thời điểm mang tên đó, nó có giá trị thời gian. Ai đặt tên cho con nói đến "quyền tác giả" của tên, điều đó tạo ra giá trị của dấu ấn cá nhân người đặt tên. Người đặt muốn trao gửi điều gì qua tên con là nói đến nội dung sâu sắc xuyên suốt cuộc đời của mỗi con người , mang giá trị phẩm chất, đạo đức và sự tiến bộ. Tất cả những điều đó gần như ai cũng biết. Chỉ còn một điều mà gần như nhiều người không để ý hoặc gần như không muốn để ý. Đó là giá trị nội tại của mỗi cái tên so với những cái tên tương tự khác. Ai cũng nghĩ chỉ cần một cái tên và có nỗi niềm trao gửi trong đó là được mà ít quan tâm đến việc, cái tên đó liệu có giá trị nội tại gì ,khả năng tương tác và ảnh hưởng của nó tới xung quanh ra sao, cái tên đó liệu có phù hợp hay khác biệt gì với mọi người không...Nếu làm một phép thống kê, ta thấy, những người có tên Dũng, Cường, Tuấn, Hùng,...thường xuất hiện trên tờ báo an ninh là tội phạm và đầu gấu...Hay những người có tên là Tâm, Phúc, Thảo,... thì thường hiền lành và phúc hậu. Và còn nhiều điều thú vị khác nữa. Tên gọi rất có ý nghĩa, có thể mang đến hạnh phúc cho mỗi con người từ khi sinh ra đến khi mất đi. Tên gọi không chỉ có ý nghĩa với người được đặt mà còn có ảnh hưởng lớn đến xã hội và cuộc sống. Cho nên, bố mẹ phải tiên liệu được ưu và khuyết của người con để đặt một cái tên thực sự có giá trị. Ví dụ, nếu đứa con không khoẻ mạnh chúng ta nên tìm một cái tên có âm hưởng và ý nghĩa mạnh mẽ hơn để khuyến khích sự phát triển của con như Mạnh, Tiến, Thắng...Nếu con mình trông quá nghịch ngợm và láu lĩnh thì nên đặt tên dịu nhẹ hơn như Bằng, Minh, Hậu, Thương...Vì vậy, người đặt tên phải là người có khả năng và kiến thức để hiểu được những khía cạnh như lịch sử và niềm trao gửi, lại vừa phải nắm được nhân tướng học, xã hội học, tâm linh học... Nếu không có khả năng đó, tại saochúng ta không nhờ chuyên gia để tránh cho con sự khổ hạnh sau này?
Qua cách đặt tên cho con đã thấy nhiều vấn đề, việc đặt tên cho tổ chức, doanh nghiệp lại càng phải tận trọng hơn. Bởi khi đó, cái tên không còn chỉ định vị một cá nhân nữa mà liên quan đến tập thể, quốc gia và quốc tế. Một cái tên của doanh nghiệp, tổ chức thực sự giá trị phải nói lên được giá trị của cá nhân những người thành lập, niềm trông đợicủa tập thể và sức lan toả đến toàn bộ quốc gia và toàn cầu. Nếu tên doanh nghiệp được đặt một cách vu vơ, theo ý thích cá nhân thì doanh nghiệp đó đã nói lời "tắt thở" ngay khi mới chào đời. Nếu một doanh nghiệp đặt tên theo những người khác thì đã tự đưa mình vào lối sống "tầm gửi" ngay từ khi mới sinh ra. Nếu một doanh nghiệp đặt tên mà như không đặt tên thì có nghĩa là tự làm " lu mờ" mình ngay khi thành lập. Việc đặt tên không phù hợp, sai và vô giá trị đang là cái bệnh chung hiện nay. Và thiệt hại mà nó gây ra là vô cùng lớn. Đó là một việc làm báo trước sự lãng phí và vô nghĩa. Việc đó, ban đầu chưa gây hậu quả gì và khi bắt đầu gây hậu quả khó nhận biết nhưng sự thật là đã có "sự phá hoại ngầm" do chính người đặt tự gây ra cho mình. Việc đặt tên sai giống như đi nhầm đường vậy, vẫn cứ đi nhưng chỉ khi đến đích thì người ta mới biết là đó không phải là nơi mình muốn đến. Có kết quả nhưng không phải là kết quả mà chúng ta muốn. Có kết quả nhưng không phải là điều tương đương với những gì mà mình bỏ ra. Có kết quả nhưng chưa chắc đã là của mình.
Tại sao HBO, CINEMAX, MTV.BBC, CNN, DISCOVERY,... thì nổi tiếng còn những kênh khác lại không? Vì trước hết, nó là một cái tên khác biệt và đích thực. Còn VT1, VTV2, VTV3... không phải là những cái tên. Đó là việc đặt tên mà thực tế là không đặt tên. Chúng là những ký hiệu thay cho tên gọi, thương hiệu. Việc đặt tên như thế chỉ giết chết nhau, đè lên nhau để cạnh tranh và không ai trở nên tốt đẹp. Đó là sự thiếu rõ ràng và vô định hướng trong phát triển. Việc đặt tên theo kiểu đó nói lên sự khủng hoảng về nội dung, bắt chước về hình thức, cướp đoạt và cạnh tranh không lành mạnh để đi đến sự hủy diệt. Bởi cái tên đích thực không chỉ tạo ra khác biệt giản đơn mà là khác biệt toàn diện.
Các sai lầm khi đặt tên cho doanh nghiệp
Sai lầm 1: Đặt tên ăn theo
Lối đặt tên ăn theo là thấy người ta dùng nhiều VINA thì mình cũng đặt theo là VINA . hậu quả là một loạt vinaconex, vinaland, vinataba, vinalink, vinaphone, vinacapital, vinabook, vinadesign,...ra đời. Việc đặt tên này lợi và hại như thế nào? Cái lợi thì chắc những người sáng lập đã biết ngay khi thành lập. Đó là "đỡ phải nghĩ ngợi", người ta đã đặt như thế thì mình đặt lại như vậy chắc không sao, người ta là công ty lớn mình đặt như thế chắc cũng... lớn. Nếu việc đặt này chỉ dừng lại ở số ít thì không có có vấn đề gì. Nhưng nếu ở quy mô lớn thì những phát sinh bắt đầu xảy ra. Khi đó, những công ty lớn dần mất đi tính khác biệt của mình, gây ra nhầm lẫn giữa những thương hiệu lớn và nhỏ. Những công ty nhỏ sẽ bị mang tiếng là "ăn theo", không sáng tạo và thiếu tính cá nhân. Một thương hiệu doanh nghiệp mà không theo một dấu ấn thương hiệu cá nhân thì gần như mất đi một nửa giá trị. Nếu thương hiệu cà phê Trung Nguyên không phải được sinh ra trên mạnh đất Tây nguyên và mang dấu ấn của Đặng Lê Nguyên Vũ thì giá trị của Trung Nguyên sẽ không tồn tại đến ngày nay. Nếu Phở 24 không được sinh ra để bán 24h với giá tiền khoảng 24.000 và mang dấu ấn của Lý Quý Trung thì nó cũng giống như bao quán phở khác. Để có thương hiệu không chỉ cần nhiều tiền và nhiều người mà thực sự chỉ cần 02 yếu tố chính. Thứ nhất: một cái tên đúng; Thứ hai: dấu ấn cá nhân người sáng lập. Cái tên nói lên điều khác biệt và tính hiển nhiên tồn tại. Còn dấu ấn cá nhân nói đến tính sở hữu, tính sáng tạo và trí tuệ cảm xúc.
Sai lầm 2: Đặt tên theo tên con cái, gia đình...
Đây là điều cấm kỵ nhưng rất nhiều doanh nghiệp khi mới ra đời thường gặp phải. Họ yêu những đứa con của mình đến nỗi lấy tên chứng đặt cho doanh nghiệp. Họ hy vọng con cái biết tình cảm thiết tha của bố mẹ, cũng như niềm tin và sự khát vọng về tương lai mà đâu biếtt rằng niềm tin yêu đó chỉ nên đặt trong giới hạn gia đình. Dấu ấn cá nhân không nên thể hiện "lồ lộ" như vậy. Cách đặt tên này sẽ báo hiệu sự không phát triển trong tương lai. Tại sao? Vì một doanh nghiệp vận hành theo tinh thần tập thể. Không ai có thể làm chỉ vì một ý thích hay sở thích của một người giám đốc. Nhân viên muốn họ làm cho một thương hiệu là của chung mọi người, trong đó có họ. Họ muốn mình tồn tại trong đó chứ không phải là kẻ làm thuê. Nếu đặt tên theo con cái của ông chủ và nếu đó là nguyên nhân ra đời của doanh nghiệp thì việc vận hành công ty sẽ nhiều khi không được nhân viên tự giác nữa. Họ có thể làm vì tiền nhưng có thể không phải vì thương hiệu. Do đó, công ty khó có thể phát triển được.
Sai lầm 3: Đặt tên hoành tráng và chung chung.
Những cái tên như Toàn cầu, Chiến thắng, Thăng Long, Đất Việt, ... nhan nhản từ nam ra bắc, từ thành phố đến thôn quê...Việc đặt tên chung chung thực chất là việc làm cho có mà không có giá trị. Nếu ai đó nghĩ rằng, tên gọi giống nhau nhưng ngành nghề khác nhau là không ảnh hưởng gì thì họ đã phần nào sai lầm. Bởi họ tự hạn chế ngành nghề của mình, hạn chế sự phát triển của mình. Thực tế, không ai có thể biết chúng ta lớn mạnh đến đâu nhưng chúng ta biết không nên hạn chế sự phát triển đó. Một lúc nào đó, chúng ta có nhu cầu thành tập đoàn và phát triển đa ngành nghề thì chúng ta đã bị cấm, bị cạnh tranh, bị hạn chế...Việc đặt tên chung chung thực chất là đã tự cho mình là không có thương hiệu ngay từ đầu. Hay nói cách khác là tự phủ nhận chính mình, hoà tan trong sự giống nhau.
Từ vựng vốn phong phú, đa dạng. Để tìm được một tên cái tên ý nghĩa không khó và nên làm ngay từ đầu. Mọi sự chuẩn bị cho việc ra đời một doanh nghiệp có thể cần được xúc tiến nhanh trừ việc đặt tên. Bởi đặt tên đúng đã là một nửa của thành công. Văn hoá đặt tên luôn có giá trị vĩnh hằng. Văn hoá này cần được sử dụng mọi lúc, mọi nơi. Một chú chuột nhắt vô danh không ai lưu tâm Micky thì nhiều người nhớ, cơn bão số 9 có thể lặp lại hàng năm được nhưng Chanchu với sức tàn phá khủng khiếp của nó thì không ai có thể quên. Bởi thế nên, đất nước nào có văn hoá đặt tên thì đất nước đó phát triển thịnh vượng. Đất nước nào không có văn hoá đặt tên thì tự lu mờ theo thời gian.
Theo Lê Thúy Hạnh
CEO DIGIMARKETING
